رسانه‌ها شریک راهبردی حوزه بهداشت در ارتقای سواد سلامت جامعه هستند

به گزارش وب‌دا خوزستان، دکتر مهرداد شریفی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان، در نشست خبری به مناسبت هفته سلامت که امروز سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت‌ماه در حوزه ریاست دانشگاه برگزار شد، به تبیین برنامه‌ها و رویکردهای نوین حوزه بهداشت در سال جاری پرداخت و با اشاره به کسب رتبه اول کشور در برنامه عملیاتی توسط این دانشگاه، بر ضرورت ارتقای سواد سلامت مردم استان تأکید کرد.

دکتر شریفی با اشاره به تاریخچه تأسیس سازمان جهانی بهداشت در هفتم آوریل (مصادف با ۱۸ فروردین) تصریح کرد: این سازمان سالانه بر اساس چالش‌های جهانی، شعاری را انتخاب می‌کند که نقشه راه کشورهای عضو برای ایفای سهم خود در ارتقای سلامت عمومی است.

وی با اعلام اینکه برنامه‌های هفته سلامت در کشور از روز جمعه ۲۵ اردیبهشت‌ماه آغاز خواهد شد، افزود: امسال برنامه‌های متنوعی برای این هفته تدارک دیده شده است. شعار انتخابی سازمان جهانی بهداشت برای سال جاری، "همه با هم برای سلامت، در کنار علم بایستیم" تعیین شده که به لزوم تکیه بر یافته‌های علمی در تمامی سطوح تصمیم‌گیری تاکید دارد.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان با تأکید بر اینکه سلامت فراتر از ابعاد جسمی است، خاطرنشان کرد: تحقق سلامت کامل شامل ابعاد روانی، اجتماعی و معنوی است و تمامی نهادها، رسانه‌ها و بخش‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی باید سهم خود را در این حوزه ادا کنند. با توجه به چالش‌های موجود، از جمله شرایط پس از جنگ، ضرورت همکاری بین‌بخشی برای ارتقای زیرساخت‌های سلامت بیش از پیش احساس می‌شود.

دکتر شریفی در ادامه، به موقعیت اقلیمی و فرهنگی استان اشاره کرد و گفت: در استان خوزستان به دلیل تنوع اقوام، با پدیده‌هایی همچون شبه‌علم، باورهای غلط و رفتارهای بهداشتی نادرست مواجه هستیم. برنامه‌ریزی ما بر این استوار است که با همکاری تنگاتنگ رسانه‌ها، سواد سلامت مردم را در راستای خود مراقبتی افزایش دهیم؛ چرا که آموزش صحیح منجر به تغییر نگرش، حذف رفتارهای پرخطر و جایگزینی باورهای علمی می‌شود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در خصوص وضعیت سواد سلامت در استان اظهار داشت: اگرچه بالغ بر ۹۷ یا ۹۸ درصد مردم استان خوزستان دارای سواد آکادمیک یا توانایی خواندن و نوشتن هستند، اما متأسفانه آمارها نشان می‌دهد که زیر ۴۰ درصد از مردم استان از سواد سلامت برخوردارند. این شکاف عمیق نشان می‌دهد که داشتن تحصیلات عمومی لزوماً به معنای آگاهی از رفتارهای سلامت‌محور نیست و ما باید تمام تلاش خود را برای بهبود این شاخص به کار بگیریم.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان در ادامه، به اجرای پویش واکسیناسیون سرخک، سرخجه و اوریون (MMR) در خوزستان همزمان با استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان اشاره کرد و گفت: جامعه هدف این پویش، کودکان متولد ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ تا ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ هستند که جمعیتی بالغ بر ۲۵۰ هزار نفر را در استان شامل می‌شوند.

وی با بیان اینکه سالانه ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار واکسن در استان تزریق می‌شود، اظهار داشت: با آغاز پویش ملی واکسیناسیون MMR در هفته گذشته، تاکنون ۱۵۷ هزار کودک (24 تا 72 ماهه) واکسینه شده‌اند. با توجه به اهمیت موضوع پیشگیری از ابتلا به این بیماری، از خانواده‌هایی که فرزندانشان در این رده سنی هستند و هنوز مراجعه نکرده‌اند، درخواست می‌شود در اسرع وقت برای دریافت واکسن به مراکز بهداشتی مراجعه کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با هشدار نسبت به خطرات ویروس سرخک، این بیماری را بسیار واگیردار و مرگبار خواند و تصریح کرد: ویروس سرخک با قدرت سرایت ۹۰ درصدی، در صورت عدم ایمنی بدن، فرد را به‌سرعت مبتلا می‌کند. عفونت گوش میانی، پنومونی (ذات‌الریه)، اسهال و سوءتغذیه از عوارض جدی این بیماری هستند؛ اما با تزریق واکسن تکمیلی، سطح ایمنی در جامعه تا ۹۸ درصد افزایش می‌یابد.

دکتر شریفی با اشاره به دریافت گواهی حذف سرخک در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳، بر تداوم این مسیر تأکید کرد و افزود: علاوه بر برنامه حذف کزاز نوزادی، به زودی با همت کادر بهداشت استان خوزستان، گواهی ریشه‌کنی بیماری "شیستوزومیازیس" را نیز دریافت خواهیم کرد.

رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان همچنین به پایش زیست‌محیطی پشه آئدس در استان اشاره کرد و گفت: پرداختن به مسائل بهداشتی مربوط به پشه آئدس در استان بسیار مهم است و رسانه‌ها در جهت رفع نقاط پرخطر و اطلاع‌رسانی برای پیشگیری از انتقال بیماری، باید حوزه بهداشت استان را یاری نمایند.

وی افزود: تاکنون ۱۸ هزار نقطه آسیب‌پذیر که محل تجمع احتمالی این پشه است (به‌ویژه مراکز تجمع لاستیک‌های فرسوده) شناسایی شده و با اقدامات انجام شده، ۳۰ درصد از این نقاط پرخطر اصلاح و ایمن‌سازی شده‌اند. علاوه‌بر این، بهسازی محیط برای جلوگیری از استقرار و تکثیر این پشه بسیار مهم و مورد تاکید است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در ادامه، با ارائه آماری از موارد حیوان‌گزیدگی در سطح استان، بر نقش حیاتی رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی عمومی تأکید کرد و اظهار داشت: سال گذشته بالغ بر ۲۱ هزار مورد حیوان‌گزیدگی در استان ثبت شده است که مرکز بهداشت استان برای پیشگیری از ابتلا به بیماری کشنده هاری، مبلغ ۴۸۰ میلیارد تومان از محل اعتبارات بهداشتی هزینه کرده است. از این رو، مدیریت این چالش اجتماعی و بهداشتی، همکاری همه‌جانبه رسانه‌ها و دستگاه‌های ذی‌ربط را می‌طلبد.

دکتر شریفی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره «هانتا ویروس» با بیان اینکه این ویروس پدیده جدیدی نیست و سالانه بین ۱۰ تا ۱۰۰ هزار نفر را در مناطقی از شرق آسیا و آمریکای جنوبی مبتلا می‌کند، اظهار داشت: برجسته شدن این موضوع در روزهای اخیر ناشی از اخبار مربوط به انتشار آن در یک کشتی بوده است، اما علل قطعی مرگ‌ومیرهای منتسب به آن هنوز رسماً اعلام نشده است.

وی با اطمینان‌خاطر به شهروندان تأکید کرد: مراقبت‌های مرزی در سطح استان با آمادگی کامل در حال انجام است و هیچ‌گونه جای نگرانی در این خصوص وجود ندارد.

همچنین، رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از درمان‌محوری به پیشگیری‌محوری اظهار داشت: پیشگیری فرآیندی آسان‌تر، ارزان‌تر و بدون عارضه است. عبور از لایه پیشگیری، جامعه را به سمت درمان سوق می‌دهد که علاوه بر زمان‌بر بودن، هزینه‌های گزافی را به سبد خانوار تحمیل می‌کند.

وی با اشاره به رابطه مستقیم میان فقر و بیماری افزود: در شرایطی که مسائل اقتصادی و تحریم‌های ظالمانه بر سفره مردم تأثیر گذاشته است، وظیفه ماست که با ارتقای سطح سلامت عمومی، مانع از بروز بیماری شویم؛ چرا که هزینه‌های درمانی می‌تواند خانواده‌ها را با چالش‌های جدی معیشتی مواجه کند.

دکتر شریفی در ادامه با تشریح روزشمار هفته سلامت، از تدوین برنامه‌ای جامع با شعار «خانواده سالم و ایران جوان» خبر داد و گفت: این برنامه راهبردی از ابتدای هفته سلامت جاری تا هفته سلامت سال ۱۴۰۶ در دستور کار تمامی ارکان شبکه بهداشت، از بهورزان در خانه‌های بهداشت تا پزشکان تیم سلامت، قرار خواهد گرفت. در این طرح تمامی گروه‌های سنی از نوزادان تا سالمندان بر اساس نیازسنجی‌ها و اولویت‌بندی‌های دقیق بهداشتی، تحت پوشش مراقبت‌های فعال قرار می‌گیرند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با ارائه گزارشی مقایسه‌ای از شاخص‌های حیاتی سلامت، به دستاوردهای نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: پیش از انقلاب اسلامی، از هر ۱۰۰۰ تولد زنده، ۲۰۰ نوزاد پیش از رسیدن به یک‌سالگی فوت می‌کردند؛ اما با افتخار اعلام می‌کنیم که در سال ۱۴۰۴، این شاخص را به ۵.۷ در هزار رسانده‌ایم که همین آمار اندک نیز عمدتاً ناشی از ناهنجاری‌های مادرزادی و حوادث و سوانح رانندگی است. این موفقیت، برگ زرینی در تاریخ بهداشت خوزستان به شمار می‌رود.

رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان همچنین با اشاره به شاخص مرگ‌ومیر مادران باردار به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه‌یافتگی در جهان، تصریح کرد: در حالی که در گذشته آمار مرگ‌ومیر مادران در کشور ۲۷۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر بود، توانسته‌ایم با برنامه‌ریزی‌های دقیق و توسعه خدمات دقیق بهداشتی، این شاخص را تا سال ۱۴۰۳ به رقم درخشان ۳ در ۱۰۰ هزار کاهش دهیم که این مهم، ارتقای سطح کیفی خدمات مراقبتی در استان را به اثبات می‌رساند.

دکتر شریفی با اشاره به عملکرد درخشان این مرکز در بحث تاب‌آوری نظام سلامت و مدیریت علمی بحران‌ها، تصریح کرد: خوشبختانه در جریان وقایع اخیر و نبرد رمضان، به دلیل مداخلات بهداشتی به‌موقع و پیشگیرانه، به تمامی چالش‌های حوزه سلامت پاسخ داده شد و حتی یک مورد اپیدمی یا همه‌گیری در سطح استان گزارش نگردید.

وی همچنین خاطرنشان کرد: موفقیت اقدامات پیشگیرانه منجر شد تا بیمارستان‌های استان با تراکم بیماران ناشی از معضلات بهداشتی مواجه نشوند و ضریب اشغال تخت‌ها در شرایط مطلوب و کنترل‌شده‌ای باقی بماند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز به توسعه زیرساخت‌های سلامت روان در شرایط جنگ اشاره کرد و گفت: با راه‌اندازی خطوط ارتباطی ویژه در استان از جمله ۱۹۰ و ۴۰۳۰، کارشناسان سلامت روان حوزه بهداشت به صورت ۲۴ ساعته آماده ارائه خدمات مشاوره و مداخله در بحران به شهروندان هستند. به طوری‌که، بالغ بر ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار مورد غربالگری سلامت روان در سطح استان انجام شد؛ این اقدام منجر به شناسایی زودهنگام موارد متعددی از اختلالات و آغاز فرآیندهای درمانی برای مراجعان شده است.

دکتر شریفی در ادامه، رسانه‌ها را شریک راهبردی نظام سلامت دانست و تأکید کرد: در حوزه خودمراقبتی و نهادینه کردن فرهنگ سلامت، نقش رسانه‌ها به‌ویژه رسانه ملی در بخش پیشگیری بسیار کلیدی و تعیین‌کننده است. تعامل سازنده میان بخش بهداشت و رسانه‌ها می‌تواند با افزایش آگاهی عمومی، به شکل چشمگیری بار بیماری‌ها را در جامعه کاهش داده و مسیر تحقق سلامت همگانی را هموار سازد.

رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان با تبیین چهار استراتژی اصلی این مرکز، نخستین و مهم‌ترین راهبرد دانشگاه علوم پزشکی اهواز را اجرای دقیق «پزشکی خانواده و نظام ارجاع» برشمرد و اظهار داشت: در حال حاضر یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از جمعیت روستایی و ساکنان شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر استان، به‌صورت ۱۰۰ درصدی تحت پوشش تیم‌های سلامت هستند. هدف ما در این برنامه راهبردی، کاهش پرداخت هزینه از جیب مردم، برقراری عدالت در سلامت و دسترسی آسان به خدمات و ارتقای کیفی خدمات از طریق توانمندسازی و آموزش مستمر پزشکان است.

وی در تشریح فرآیند درمانی نظام ارجاع بیان کرد: خوشبختانه با پشتیبانی ریاست دانشگاه، نقشه ارجاع در تمام بیمارستان‌های دانشگاهی تدوین و بیمارستان‌های مقصد مشخص شده‌اند. بدین ترتیب، چنانچه شهروندان از مسیر نظام ارجاع (سطح یک به دو و سه) اقدام کنند، تمامی خدمات درمانی آن‌ها به‌صورت صد در صد رایگان انجام خواهد شد؛ در حالی که مراجعه خارج از این چرخه باشد، مستلزم پرداخت کامل هزینه‌هاست. تحقق کامل این طرح بزرگ، نیازمند ارتقای زیرساخت‌های مخابراتی و الکترونیکی جهت صدور بی‌نقص نسخه‌های الکترونیک است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در ادامه، موضوع «جوانی جمعیت» را از اولویت‌های حیاتی کشور دانست و نسبت به عبور از پنجره جمعیتی هشدار داد و گفت: اگر با نرخ باروری(TFR)  ۱.۶ به مسیر فعلی ادامه دهیم، جمعیت کشور در سال ۱۴۷۰ به ۳۰ میلیون نفر خواهد رسید که از این میان، ۱۹ میلیون نفر را سالمندان تشکیل می‌دهند و با چنین ترکیب جمعیتی، حفظ مؤلفه‌های قدرت و تحقق برنامه‌های توسعه‌ای غیرممکن خواهد بود و بر همین اساس، صیانت از جوانی جمعیت باید در صدر برنامه‌های اجرایی قرار گیرد.

رئیس مرکز بهداشت استان خوزستان همچنین با اشاره به انتخاب این استان به عنوان پایلوت کشوری در حوزه «عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت»، از تدوین و ارائه ۴۰۰ تا ۵۰۰ گزارش تخصصی در این زمینه خبر داد و تاکید کرد: اجرای «پیوست سلامت» در تمامی دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌ها بسیار حائز اهمیت است. مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی، هر سازمان موظف است در وهله نخست برای سلامت نیروی انسانی خود ارزش قائل شده و پیوست سلامت را در تمامی سیاست‌گذاری‌های خود لحاظ کند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در پایان، از موفقیت ارزشمند این دانشگاه در برنامه عملیاتی خبر داد و گفت: با تعریف ۱۰ هدف کلی، ۱۲۴ هدف جزئی، ۱۹۹ برنامه و ۵۳۸ فعالیت تخصصی، حوزه بهداشت خوزستان توانست ۱۰۰ درصد میزان انطباق در ارزیابی‌های کشوری در برنامه عملیاتی را کسب نماید که این دستاورد، انضباط مدیریتی و دقت در اجرای برنامه‌های سلامت‌محور در سطح استان را نشان می‌دهد. دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز نیز در این شاخص مهم در میان ۶۷ دانشگاه علوم پزشکی موفق شد رتبه نخست را به خود اختصاص دهد.