زایمان فیزیولوژیک، گامی به سوی سلامت مادر و نوزاد

دکتر پروین عابدی، مدیر گروه مامایی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفت‌وگو با وب‌دا خوزستان، با تأکید بر اهمیت هفته‌های آخر بارداری تصریح کرد: بیشترین رشد مغز جنین در پنج هفته آخر بارداری صورت می‌گیرد؛ به دنیا آوردن نوزاد حتی دو هفته زودتر از موعد به‌ویژه زیر هفته ۳۷، عوارض قابل توجهی برای نوزاد به همراه خواهد داشت.

وی اظهار داشت: زایمان فیزیولوژیک به نوعی از زایمان اطلاق می‌شود که با کمترین مداخله پزشکی و با تکیه بر آموزش‌های قبلی مادر انجام می‌گیرد. در این روش، مادر با یادگیری تکنیک‌های تنفسی، ورزش‌های مناسب و روش‌های آرام‌بخشی در طول بارداری، می‌تواند روند زایمان را با درد کمتر و به صورت طبیعی مدیریت و نوزاد نیز با کمترین کمک از مجرای زایمانی عبور کند.

دکتر عابدی در خصوص تفاوت میان زایمان فیزیولوژیک و زایمان طبیعی توضیح داد: در زایمان طبیعی ممکن است مداخلاتی مانند تسریع زایمان با دارو یا ایجاد برش در ناحیه پرینه (اپیزیوتومی) انجام شود اما در زایمان فیزیولوژیک سعی بر حذف یا به حداقل رساندن این موارد است.

مدیر گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: اصل کلیدی در زایمان فیزیولوژیک، احترام به فرآیند فیزیولوژیک بدن و حمایت از مادر برای گذراندن این تجربه با حداکثر امنیت و حداقل دستکاری است.

وی به افزایش بی‌رویه سزارین در کشور اشاره کرد و ضمن هشدار درباره اپیدمی سزارین و عوارض خطرناک آن افزود: سزارین به یک معضل جدی در کشور تبدیل شده است. آمار سزارین در بیمارستان‌های دولتی ما به حدود ۵۴ تا ۵۵ درصد رسیده که بخش عمده‌ای از این موارد، سزارین‌های انتخابی و بدون دلیل مشخص پزشکی هستند. این در حالی است که این شاخص در جوامع پیشرفته حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد است و در بخش خصوصی کشورمان وضعیت به مراتب نگران‌کننده‌تر گزارش می‌شود.

دکتر عابدی درباره عواقب افزایش این روند گفت: بیش از ۹۰ درصد مادرانی که اولین زایمان خود را به روش سزارین انجام می‌دهند، در زایمان‌های بعدی نیز ناچار به تکرار این عمل هستند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به عوارض سزارین تصریح کرد: از مهم‌ترین و شایع‌ترین عوارض سزارین‌های تکرارشونده، چسبندگی نابجای جفت است که می‌تواند جان مادر را به شدت تهدید کند و نیاز به جراحی‌های بسیار پیچیده با حضور تیم‌های تخصصی چندرشته‌ای دارد.

وی در خصوص مشکلات پس از زایمان سزارین خاطرنشان کرد: تأخیر در شروع شیردهی، دردهای پس از عمل، محدودیت حرکتی طولانی‌مدت و افزایش خطر چسبندگی‌های داخلی از معایب عمل سزارین است. نوزادان متولدشده با سزارین به‌خصوص سزارین‌های برنامه‌ریزی‌شده زودتر از موعد، با خطرات بیشتری از جمله مشکلات تنفسی مانند آسم، دشواری در تنظیم دمای بدن، زردی شدیدتر، افزایش احتمال بستری در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) و حتی بروز برخی مشکلات رفتاری در سال‌های آینده مواجه هستند.

دکتر عابدی کلید اصلی ترویج زایمان فیزیولوژیک و کاهش سزارین‌های غیرضروری را در آموزش همگانی و بازنگری محتوای کلاس‌های آمادگی برای زایمان دانست و گفت: به مادران توصیه می‌شود از هفته بیستم بارداری به بعد در کلاس‌های معتبر آموزشی شرکت کنند. محتوای این کلاس‌ها باید به‌روزرسانی شود و بر کاهش استرس، آموزش تکنیک‌های تنفسی و آرام‌بخشی، ورزش‌های مناسب برای باز شدن لگن و تقویت عضلات تمرکز کند.

وی خاطرنشان کرد: مادران باردار باید نگرش خود را تغییر دهند و به زایمان به عنوان یک فرآیند طبیعی نگاه کنند؛ مادران با آمادگی جسمی و ذهنی میتوانند این تجربه را به خوبی پشت سر بگذارند. امیدواریم با فرهنگ‌سازی و آموزش صحیح، شاهد ارتقای سلامت مادران و نوزادان و حرکت در مسیر درست سیاست‌های جوانی جمعیت باشیم.